نيز گفته‌اند . ماهيت آن : بول بز نر كوهى است كه در كوه مسمى به سلاحه در هنگام هيجان مستى بر روى سنگها مىكند و منجمد مىگردد و آن سياه مانند قير مىباشد و در ولايت ديلم شوره از آن ترتيب مىدهند و بسيار قوىتر از بارود است . طبيعت آن : در آخر دويّم گرم و خشك . افعال و خواص آن : مسهل اخلاط سوخته و آشاميدن يك درم آن هر روز با سكنجبين تا چهل روز باعث شفاى جذام مستحكم دانسته‌اند اگر چه به حد ريختن اطراف رسيده باشد و طلاى آن جهت گشودن اورام و دمل و رفع آثار جلد مؤثر و مستعمل صاف كرده سفيد آن و طريقه تصفيه آن در مقدمه مذكور شد و غير صافى آن سياه شبيه به زفت خاك‌آلود است . سلت به ضم سين و سكون لام و تاء مثناة فوقانيه و به كسر سين نيز آمده به فارسى جو برهنه و به زابلى جو گندم و به هندى آت جو به مد الف و كسر تاى مثناة فوقانيه و فتح جيم و واو نامند . ماهيت آن : نوعى از جو است و كوچكتر از آن و متوسط ميان جو و گندم و مانند گندم مقشر مىگردد و سرخ و سفيد مىباشد و گياه آن يك ساق باريك دارد و مضر دواب نيست مانند گندم كه مضر است . طبيعت آن : گرم و خشك و گفته‌اند كه در اول گرم و در دويّم تر است . افعال و خواص آن : تناول مطبوخ آن با شير مسمن بدن و مولد پيه گرده و حريره آن با روغن زيتون و يا كره بسيار جهت ماليخوليا و هذيان و تنقيه سينه و گرده و مثانه و رفع سرفه شديد و نان گرم آن ملين طبع به عصر و مولد خلط صالح و چون يك روز بر آن بگذرد دير هضم و مولد نفخ و ريح مىگردد . مضر معده ، مصلح آن رازيانه و چربيها و شيرينيها و ضماد آن محلل اورام و رافع طحال و كلف و نمش و جلوس در طبيخ آن مسكن درد بواسير و شستن بشره با آب طبيخ آن منقى آن است . سلخ الحيه به فتح سين و سكون لام و خا به فارسى پوست مار و به هندى سانپ كاكچلى نامند . ماهيت آن : پوستى است كه مار در ايام بهار مىاندازد و بهترين آن پوست مار نر است و آن غليظتر و سياه مايل به زردى و براق مىباشد به خلاف از ماده كه سفيد رنگ نازك است . طبيعت آن : گرم و خشك در آخر دويّم و در سيّم بعضى خشك گفته‌اند . افعال و خواص آن : خوردن يك درم ريزه كرده آن با دو درم آرد جو كه خمير كرده مانند نان ساخته در زير سنگريزه گرم كرده پخته باشند جهت بواسير ظاهرى و باطنى مجرب دانسته‌اند و به دستور يك درم آن با سه عدد خرما كه در سه روز بنوشند جهت منع خروج ثآليل و سقوط آن مؤثر و با زجاج مكلس جهت ريزانيدن سنگ مثانه بغايت سريع الاثر و مضمضه به سركه كه در آن جوشانيده باشند جهت رفع درد دندان و لثه و قروح آن و قطور روغن زيتونى كه در آن جوشانيده و يا در آفتاب مدتى گذاشته باشند در گوش جهت تسكين درد آن و رفع سيلان مواد آن و جهت جرب و دمعه و استرخاى اجفان و انتشار احداب و سلاق و تقويت و حدت باصره و شقاق مقعده و به دستور قطور مطبوخ آن با شراب جهت تسكين درد گوش و مضمضه آن جهت تسكين درد دندان و همچنين مضمضه مطبوخ آن با برگ كبر و قيروطى مصنوع از روغن زيتونى كه در آن جوشانيده باشند جهت وجع شقاق لب و مقعده و ضماد سوخته آن با نوشادر جهت بهق و برص و رفع آثار جلد و طلاى سوخته آن با روغن زيتون و با شراب جهت رويانيدن موى داء الثعلب مجرب و بخور آن جهت گريزاندن هوام و اخراج جنين ميت و مشيمه در ساعت و مجفف قروح رطبه و بالخاصيه بستن آن بر ورك زنان در حين زادن باعث تسهيل ولادت و خوردن آن مظلم بصر و باعث تقشر جلد شبيه به پوست مار ، مصلح آن گشنيز . مقدار شربت آن : تا يك درم است . سلحفات به ضم سين و فتح لام و سكون حاى مهمله و فتح فا و الف و تاى مثناة فوقانيه به فارسى كشف و سنگ پشت و به شيرازى لاك‌پشت و به تركى تسباغه و به هندى كچهوا نامند و بزرگ نهرى را در بغداد و نواح آن رقا گويند . ماهيت آن : حيوانى است معروف برّى و بحرى و نهرى مىباشد . طبيعت : بحرى و نهرى آن در دويّم گرم و در اول تر و برّى آن گرم و خشك . افعال و خواص آن : مقوى باه و كمر و كباب آن حابس حيض و با جندبيدستر جهت تحليل رياح غليظه و التيام فتق قريب العهد و آشاميدن خون سلحفات بحرى به قدر سه مثقال با شراب و يك دانگ انفحه ارنب و نيم درم زيره كرمانى سفيد در هر ماه جهت گزيدن هوام خصوص ضفدع اجامى كه به يونانى قورونورفس نامند نافع و ضماد آن محلل اورام و خون برّى آن شرباً جهت صرع و تشنج نافع و چون آن را با آرد جو و عسل حب سازند به قدر فلفلى و صبح و شام يك حب ناشتا فرو برند جهت صرع بيعديل و طلاى آن بر دست و پا جهت درد مفاصل و نقرس با